شمس الدين محمد بن محمود آملي
58
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
مثلا در مرتبه رابع 4 در 4 ضرب كنند و 2 بيندازند 14 بماند و آن مرتبه چهارم بود و عكس اين معنى هم درست است چه هرگاه كه دو مرتبه ازين مراتب افزائيم و ربع اين مبلغ بستانيم يعنى بر چهار قسمت كنيم اسم آن مرتبه حاصل مشتق بود چنان كه 2 بر 22 افزائيم 24 شود و ربعش بستانيم شش بود گوئيم آن مرتبه ششم است . و ديگر آنكه مضروب ضعف عدد مراتب در عدد مراتب مساوى اعداد مجموع مراتب بود : چنان كه اگر مراتب پنج بود اعنى 2 ر 6 ر 10 ر 14 ر 18 ده در پنج مجموع آن اعداد بود و اگر اين اعداد را در مربع شش در شش ثبت كنند از خواص اين جدول آن بود كه آحاد هر سطرى عرضى مثل آحاد آخر همان سطر بود و همچنين اعدادى كه در سطور قطرى افتاده باشد مبتدى از يسار و اعلى جدول در آحاد و صفر مشترك باشند . و ديگر آنكه دو طرف قطر هر صليبى مساوى مجموع دو طرف ديگر بود چنان كه 2 و 142 مثل 22 و 112 و 26 و 138 مثل 42 و 22 و نيز مجموع طرفين اقطار هر صليبى كه در مربعات متداخله افتد مساوى باشند چنان كه 22 و 42 و 18 و 46 و